Kaligrafia japońska
Czym jest shodō?
Shodō (書道 – dosłownie droga pisma) jest tradycyjną, japońską sztuką kaligrafii. Polega na zapisywaniu znaków w odpowiedni sposób. Wszystko wykonuje się starannie, zgodnie z określonymi zasadami. Jest to sztuka wymagająca szerokiej wiedzy i umiejętności, nie tylko zwykłe pisanie.
Historia kaligrafii japońskiej
W V w. wraz z Buddyzmem w Japonii pojawiła się kaligrafia chińska. Została z niej zaczerpnięta duża liczba technik pisania. Na początku używana była głównie do spisywania modlitw przez mnichów. Z czasem jednak sztuka ta stała się popularnym zajęciem wśród arystokracji. Zaczęły powstawać nowe style pisania, które odzwierciedlały różne podejścia do kaligrafii. Później przeżyła ona rozkwit w okresie epoki Edo (XVII – XIX w.). Samurajowie, którzy jako ówcześnie najważniejsza grupa społeczna byli dobrze wykształceni, bardzo doceniali sztukę shodō.
Przybory wykorzystywane w shodō
Klasycznie do kaligrafii wykorzystywane są:
- papier (hanshi),
- pędzel, zwykle wykonany z włosia konia lub kozy (fude),
- kawałek materiału, który kładzie się pod papier (shitajiki),
- przycisk do papieru (bunchin),
- wanienka, w której rozrabia się tusz (suzuri),
- tusz (sumi)
Tusz w formie kamienia rozrabia się z wodą w suzuri poprzez pocieranie go o jej dno.
Oczywiście przybory te można zastąpić łatwiej dla nas dostępnymi – zamiast tuszu w formie kamienia wykorzystać można zwykły, płynny tusz, a specjalistyczny pędzel takim, jaki mamy w domu.
Na czym polega nauka kaligrafii?
Nauka kaligrafii polega na wielokrotnym, jednak świadomym zapisywaniu znaków. Ich odtwarzanie może zadawać się monotonne, ale jest niezbędne do poprawienia swoich umiejętności. Z czasem zauważymy u siebie nie tylko rozwój zdolności, ale również polepszenie się koncentracji oraz cierpliwości.
Współczesna kaligrafia
Po dzień dzisiejszy shodō cieszy się ogromną popularnością zarówno w Japonii, jak i w innych krajach. Artyści wykorzystują nowe techniki pisania, coraz bardziej poszerzając granice tej sztuki – nie zapominając o jej korzeniach. Jednak nie tylko oni eksplorują świat shodō. W japońskich szkołach kaligrafia nadal pojawia się jako obowiązkowy przedmiot. Oprócz tego łatwo odnaleźć wiele kursów dla chętnych, na których można nauczyć się podstawowych jej zasad. Kolejnym przykładem, potwierdzającym obecność kaligrafii w życiu codziennym japończyków, jest jej wykorzystanie na różnego rodzaju ceremoniach i wydarzeniach. Jednym z nich jest przedstawienie przez rząd japoński nazwy nowej ery (okresu panowania cesarza), który zapisywany jest przez specjalistów w dziedzinie kaligrafii na zwoju. Podobne zwoje odnaleźć można w pawilonach herbacianych. Często przedstawiają one w specjalny sposób zapisane wiersze, które mają wskazać gościom temat przewodni spotkania herbacianego.
W innych państwach sztuka ta ma wielu entuzjastów. Na całym świecie odbywają się warsztaty oraz wystawy jej dotyczące.
Znaczenie kaligrafii do tej pory pozostaje duże, zmienia się ona odpowiednio do czasów, w których jest wykorzystywana, jednocześnie utrzymując podstawowe zasady sprzed tysięcy lat. Aktualnie działa jak pewnego rodzaju most – łączący przeszłość i teraźniejszość, jednocześnie umożliwiając ludziom na całym świecie wyrażanie siebie.